TRT'nin 'Mehmed: Fetihler Sultanı' dizisinde yer alan tarihsel hatalar ve Çin'e yönelik ifadeler, Çin'den hukuki bir tepkiyle karşılandı. Dizideki kurgusal unsurların gerçeği yansıtmadığına dair uzman raporu hazırlandı.
TRT'nin iddialı yapımı 'Mehmed: Fetihler Sultanı' dizisinde yer alan tarihsel hatalar ve Çin'e yönelik ifadeler, Çin'den hukuki bir tepkiyle karşılaştı. Söz konusu hataların ve ifadelerin kamuoyunun tarih algısını yanlış yönlendirdiği belirtilerek, TRT yönetimine ve yapım ekibine ihtarname gönderildi.
Dizinin 43 ile 50. dakikaları arasında yayınlanan sahnede, 1514 yılında kurulan Yarkand Hanlığı'ndan geldiği belirtilen bir heyetin Fatih Sultan Mehmed'i ziyaret ettiği işlendi. Heyetin sözcüsü olarak tanıtılan Ali Şir Nevai'nin, Fatih Sultan Mehmed'e yönelik, 'Çin, kudretiyle erkeklerimizi köle, kızlarımızı ise cariye etmeye karar kılmıştır. Orada yalnız korku vardır' ifadeleri, Çin'in Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nde yaşayanların tepkisini çekti.
Hukuki Süreç ve Tepkiler
Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nde yaşayan Uygur Türk Mahmut Yakup, dizide yer alan bu ifadelerin, mensubu olduğu topluluğa ve Çin halkına yönelik gerçeğe aykırı, aşağılayıcı ve hakaret içeren nitelikte olduğunu ileri sürdü. Yakup, bu durum üzerine Çin Hukuk Bürosu'na vekalet vererek yasal süreci başlattı.
Hukuk bürosu tarafından hazırlanan belgeler doğrultusunda, TRT Genel Müdürü Muhammed Ziyad Varol, TRT Genel Müdürlüğü, Miray Yapım, yapımcı Eyüp Gökhan Özekin ve senarist Ozan Bodur'a ihtarname gönderildiği bildirildi.
Uzman Raporu Tarih Hatalarını Ortaya Koydu
Davacı Yakup'un vekaletiyle, Çin Sincan'daki ilgili tarih araştırma kurumu uzmanları tarafından 9 Haziran 2026 tarihinde 'Mehmed: Fetihler Sultanı' dizisi hakkında uzman bilirkişi raporu düzenlendi. Raporda, dizinin Sincan'ı konu alan bölümlerinin kurgusal bilgiler içerdiği, tarihi olayları yanlış kronolojik sırayla sunduğu ve kamuoyunun tarih algısını yanlış yönlendirdiği ifade edildi.
Raporun ilk itirazı, dizide kullanılan 'Doğu Türkistan' adlandırmasına yönelik oldu. Belgede, Çin tarihindeki kaynaklarda Sincan'ın bu adla anılmadığı, 'Türkistan' kavramının Batılı kaynaklarda 18. ve 19. yüzyıllarda coğrafi bir adlandırma olarak yaygınlaştığı belirtildi. Uygur tarihçisi Molla Musa Sayrami'nin 1908'de tamamladığı 'Tarih-i Hamidi' adlı eserinde bölgeyi Moğolistan veya Yedi Şehir Bölgesi olarak adlandırdığı vurgulanarak, dizide kullanılan kavramın 15. yüzyıla ait olmadığı savunuldu.
İkinci itiraz ise Fatih Sultan Mehmed ile Yarkand Hanlığı arasında kurulan ilişkiye yöneltildi. Raporda, Sultan II. Mehmed'in 1451-1481 yılları arasında tahtta bulunduğu, Yarkand Hanlığı'nın ise Cengiz Han soyundan Said Han tarafından Eylül 1514'te kurulduğu kaydedildi. Bu verilere göre, Yarkand Hanlığı'nın Fatih Sultan Mehmed'in ölümünden yaklaşık 33 yıl sonra ortaya çıktığı ve iki siyasi yapının zaman bakımından örtüşmediği bilimsel olarak ortaya konuldu.