Çekya, 2016'da imzaladığı ancak yürürlüğe koymadığı İstanbul Sözleşmesi'nin onay sürecini resmen sonlandırdı. Kararın temelinde, sözleşmedeki 'toplumsal cinsiyet' kavramının biyolojik cinsiyet yerine kullanılmasına yönelik itirazlar yer alıyor.
Çekya, 2016 yılında imzaladığı ancak bugüne dek yürürlüğe koymadığı İstanbul Sözleşmesi'nin onay sürecini resmen iptal etti. Bu kararla birlikte, Çekya sözleşmeden çekilmiş oldu ve bu gelişme, toplumsal cinsiyet kavramına yönelik itirazlar nedeniyle dikkat çekti.
Onay Sürecinin İptali ve Gerekçeler
Çekya basınına yansıyan bilgilere göre, mevcut hükümet, eski Başbakan Petr Fiala'nın 2023 yılında başlattığı onay sürecini sonlandırma kararı aldı. Hükümetin bu son kararıyla birlikte, sözleşmenin onaylanmasına yönelik tüm işlemler resmiyet kazanarak sona erdi.
Çekya Senatosu da Ocak 2024'teki oylamada İstanbul Sözleşmesi'nin onaylanmasını reddetmişti. Çok sayıda senatör, sözleşme metninde yer alan bazı ifadelere karşı çıkmış, özellikle biyolojik cinsiyet yerine "toplumsal cinsiyet" kavramının kullanılması, onay sürecinin sonlandırılmasının ana gerekçesi olarak belirtilmişti.
Uluslararası Tepkiler ve Benzer Durumlar
Çekya'nın bu adımı, daha önce benzer bir karar alan Letonya'nın İstanbul Sözleşmesi'nden çekileceğini duyurmasının ardından geldi. Bu durum, sözleşmenin bazı maddelerine yönelik uluslararası tartışmaların devam ettiğini gösteriyor.
Türkiye de 2021 yılında İstanbul Sözleşmesi'nden çekilmişti. Türkiye'deki çekilme kararı, sözleşmenin toplumsal cinsiyet eşitliği ve geleneksel aile değerleri üzerindeki etkilerine dair tartışmalara neden olmuştu.
Avrupa Birliği, sözleşmeyi 13 Haziran 2017'de imzalamışken, Rusya ve Azerbaycan sözleşmeyi imzalamayı reddetti. Çekya ile birlikte Slovakya, Litvanya, Macaristan, Ermenistan ve Bulgaristan gibi ülkeler ise sözleşmeyi imzalamış ancak yürürlüğe koymamışlardı.
İstanbul Sözleşmesi'nin Tarihçesi
Asıl adı "Kadına Yönelik Şiddet ve Aile İçi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Mücadeleye Dair Avrupa Konseyi Sözleşmesi" olan İstanbul Sözleşmesi, 2011 yılında İstanbul'da düzenlenen Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi'nin 121. toplantısında kabul edilmişti.