ABD'nin İran'a yönelik askeri harekatı ve İran'ın Körfez ülkelerine misillemeleriyle Orta Doğu'da gerilim tırmandı. Bölgesel arabulucuların 10 günlük ateşkes teklifiyle bölge, savaş veya barış arasında kritik bir yol ayrımına geldi.
ABD Başkanı, "İran, her Amerikan askerini öldürdüğünde, bu cinayetin bedelini kat kat ödeyecek" sözleriyle İran'ı daha sert vurma talimatı verdiğini duyurdu. Bu açıklamanın ardından İran'ın sanayi bölgeleri ve sivil altyapısıyla birlikte askeri üsleri de hedef alındı.
İran'dan ise karşılık gecikmedi. Özellikle Kuveyt ve Bahreyn olmak üzere Körfez ülkelerine saldırıda bulunan İran, Kuveyt'teki 3 ABD üssünü hedef aldı. İran Devrim Muhafızları, savaş devam ettiği sürece Körfez ülkelerini hedef alacaklarını vurgularken, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ülkesinin "tam kapsamlı bir savaş" içinde olduğunu belirtti.
Diplomasi ve Askeri Seçenekler
ABD yönetimi, her gün vurduğu İran ile görüşmelerin devam ettiğini öne sürse de, ABD-İran çatışmasında iki temel senaryo öne çıktı. İlk seçenek, Hürmüz Boğazı'nı yeniden deniz trafiğine açmayı amaçlayan 10 günlük yeni bir ateşkes planını kabul etmek olarak belirtiliyor.
İkinci seçenek ise Tahran'ı teslime zorlayacak büyük bir ortak askeri harekat başlatmayı içeriyor. ABD Başkanı Donald Trump henüz nihai kararını vermemiş olsa da, yetkililer önümüzdeki birkaç günün hangi yolun izleneceğini belirleyeceğini ve mevcut durumun sürdürülebilir olmadığını ifade ediyor.
Bölgesel Arabuluculuk Çabaları
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, arabulucular aracılığıyla iletilen teklifleri aldıklarını doğruladı ancak detay vermekten kaçınarak ordunun ABD saldırılarına güçlü yanıt vermeye devam edeceğini söyledi. Katar, Mısır ve Pakistan'ın da aralarında bulunduğu bölgesel arabulucular, Washington ve Tahran yönetimlerine 10 günlük bir ateşkes teklifi sundu.
Bu plan; atışmaların durdurulmasını, Hürmüz Boğazı'ndaki Umman ve İran karasularını kapsayan deniz hatlarının güvenli şekilde açılmasını ve taraflara çöken mutabakat zaptını kurtarma fırsatı tanınmasını öngörüyor. ABD'li yetkililer, Trump yönetiminin bu öneriyi değerlendirdiğini ve İsrail'e diplomatik fırsat penceresini kapatabilecek adımlardan kaçınması çağrısında bulunduğunu belirtti.
Bölgesel arabulucular, misilleme döngüsünü durdurmak için yoğun çaba harcıyor. Arabulucu ülkelerden bir kaynak, ABD ve İran'a bir sükunet dönemi önerdiklerini ifade etti. Yüksek düzeyli bir ABD'li yetkili ise müzakerelerin sürdüğünü ancak Trump'ın misillemelerini henüz tamamlamadığını belirtti. ABD yönetimi bir yandan diplomasi seçeneğini değerlendirirken, diğer yandan görüşmelerin başarısız olma ihtimalini de göz önünde bulunduruyor.